[PL] Vim to nie meta, vim to lokalne minimum

Wstęp

Ostatnimi czasy zacząłem uczyć się Emacsa, jak otwarto-źrodłowej alternatywy dla Obsidiana i podobnych narzędzi do robienia zaawansowanych notatek. Po długiej przerwie ponownie zetknąłem się ze szeroką i nieco hermetyczną społecznością fanatyków edytorów i tymi samymi “pozytywami” jakie słyszałem w kontekście Vima. W poniższym artykule, skierowanym zarówno do doświadczonych programistów jak i początkującyh, dopiero co stojących przed wyborem edytora, chciałbym wyjaśnić dlaczego lwia część tych argumentów nie ma większego sensu i nie warto używać Vima w celu efektywnej edycji kodu.

“I did it my way”

Rozpoczynając studia na kierunku informatyka, miałem już to szczęście że byłem zaawansowanym linuksiarzem i zwolennikiem filozofii open-source, co sprawiło, że gdy musiałem wybrać edytor nie zastanawiałem się długo i sięgnałem po pierwsze narzędzie polecane przez społeczność - NeoVim.

Zachwalano mi, jak przyjemny i ergonomiczny jest sposób poruszania się w vimie, bardzo spodobał mi się minimalizm tego edytora - jedno okno na tym etapie było wystarczające i wprowadzało dużo mniej szumu informacyjnego niż IDE, które początkowo przytłoczyło mnie z kilkoma bocznymi i górnymi paskami, oknami wyboru plików, terminalem, debuggerem, etc.

Jest nieźle …

Nie znając zbytnio alternatyw pierwszy rok mojej przygody z programowaniem w trakcie studiów ukończyłem, używając tylko i wyłącznie vima jako edytora kodu. Mogłem patrzyć z wyższością na rowieśników na roku, którzy korzystali z różnych, często gorszych alternatyw.

… aż do czasu

Jednak wraz z rozpoczęciem drugiego roku, na moim uczelnianym horyzoncie jawił się przedmiot Systemy Operacyjne 2 i jedną z możliwych form zaliczenia było napisanie własnego, prostego systemu operacyjnego. Będąc kimś kto niezwykle lubi wyzwania i poznawanie technologii od podszewki, od razu wybrałem tę opcję - i zrozumiałem skąd potrzeba tylu informacji w nowoczesnych IDE.

TempleOS wannabe

Praca nad systemem operacyjnym wymagała zręcznego przemieszczania się pomiędzy wieloma otwartymi plikami, i VSC z swoim podglądem całego repozytorium sprawdzał się w tym celu lepiej, niż przęłaczenie się między oknami Vima, i szukanie plików w shellu.

System opercyjny oprócz kodu w C, zawiera fragmenty assemblera, co tylko nawarstwia problemy w tak prostym środowisku jak Vim. Każda instalacja kolejnej wtyczki do syntax highlightingu wiązała się z googlowaniem, szukaniem sposobu ich instalacji, i mnóstwem podobnych gówień. Długo byłoby streszczać, ale myśle że wystaraczy podsumować faktem, że do pięt nie dorastało to swobodzie i łatwości instalacji rozszerzeń (i ich jakości) jaki oferuje domyślny, wbudowany w VSC marketplace.

Mógłbym wymieniać jeszcze długo, jednak pozwolę sobie przejść już do konkretnego wniosku jaki staram się przybliżyć powyższymi przykładami - projekt w większej skali, korzystający z większej liczby technologii wskazał mi, skąd takie a nie inne decyzje projektowe przy współczesnych IDE oraz uduwodnił, że vim ma wyraźne braki w środowisku dewelopera, których nie można zaobserwować, jeśli nie wychyli się nosa dalej niż plik konfiguracyjny edytora, albo proste bashowe skrypty.

Friendship with QWERTY ended, now colemak is my best friend

W tym samym okresie wskoczyłem wesoło w rabbit hole klawiatur mechanicznych a przede wszystkim układów klawiatury. Przestałem korzystać z QWERTY, w pełni przerzucając się na colemaka, układ klawiatury dużo bardziej ergonomiczny, zbudowany na zasadzie umieszczenia najcześciej występujących znaków w środkowym rzędzie klawiatury, dzięki czemu znacząco zniwelowana jest ilość ruchów palców przy pisaniu kodu. Keybindingi Vima powstały z myślą o QWERTY, wymagałoby ode mnie zmiany każdego z nich w celu zachowania kompatybilności z pamięcią mieśniową, jaką wyrobiłem pracując z parą vim + QWERTY. Najwyraźniej nie bez powodu autor colemaka zmienił vima na sublime text.

argumenty przeciw

Pozwolę sobie przeprowadzić teraz dialog platoński, z archetypowym zwolennikiem vima, w celu udowodnienia, że każda z cech uznawanych za pozytyw vima wcale nie jest najbardziej optymalnym rozwiązaniem.

“Wow, but vim movement is so great”

Mianem Vim movement określam sposób poruszania się w vimie. Jest on o tyle ergonomiczny, że gdy nie jesteśmy w trybie edycji za strzałki służą nam klawisze h, j, k, l, które znajdują się blisko domyślnej pozycji ręki na klawiaturze, tzw home row.

Tak, różne tryby vima ułatwiają poruszanie się, w przypadku standardowej klawiatury. Jednak w momencie, kiedy zniknie to ograniczenie a klawiatura może mieć dowolne, wbudowane przez nas tryby, skróty, i podobne już na poziomie sterownika, vim movement nie ma najmniejszego sensu. Przeprogramowanie klawiatury w stosunku do vima ma nastepujące plusy:

• działa niezależnie od programu, systemu czy nawet komputera. Są skrótami na wyższym poziomie abstrakcji niż skróty w configu vima,
• nie wymaga od nas synchronizacji pomiędzy urządzeniami, w przeciwieństwie do plików konfiguracyjnych vima,
• jest niezależne od wybranego układu klawiatury.

Wystarczy jakakolwiek klawiatura z otwarto-źródłowym sterownikiem QMK aby móc realnie skorzystać z każdego z plusów wymienionych powyżej. Konfiguracji możemy często dokonać nawet z poziomu przeglądarki, bez potrzeby instalacji dodatkowego oprogramowania.

Pozwolę sobie podać krótki przykład z konfiguracji mojego projektu klawiatury, którą zbudowałem jeszcze w trakcie błogich, studenckich lat.

Pod moim prawym kciukiem, znajduje się klawisz opisany jako “mod”. W momencie kiedy go trzymam, pod palcami mojej prawej ręki mam klawisze strzałek, jak i inne klawisze ułatwiające nawigację. Dosłownie wbudowałem w moją klawiaturę movement vima i działa on niezależnie czy korzystam z VSC, przeglądarki, macOSa czy GNU/linuxa. To tylko jeden z przykładów, aby rozbudzić Twoją ciekawość dodam, że w podobny sposób mogę poruszać kursorem, kontrolować spotify, etc.

Aby oddać nieco sprawiedliwości, dzięki temu, że miałem styczność z vimem wpadłem na taki pomysł. Nie zmienia to faktu, że moje końcowe rozwiązanie jest wygodniejsze a vim był przy tym tylko dobrą inspiracją.

“Może i movement da się zastąpić, ale mamy wiele przydatnych mark i skrotów!”

Podobnie jak każdy inny program dostępny na rynku, z tą subtelną rożnicą, że kopiowanie to ctrl+C, nie żaden “Yank” lub ctrl+shift+C. Kompatybilność skrótów między takimi narzędziami jak przeglądarka, edytor, czy nawet arkusz kalkulacyjny sprawia, że nie musimy swoich zdolności kognitywnych poświęcać na matematykę skrótową ilokroć zmieniamy okno. W celu zapamiętywania nie warto używać mózgu, wystarczy do tego dysk twardy, bądź kartka.

Jak bardzo bym chciał, tak jednak nie mogę powiedzieć, że skróty klawiszowe w vimie są złe same w sobie - jednak z całą pewnością są niekompatyblne jeśli zestawimy je praktycznie z każdym innym oprogamowaniem jaki istnieje na rynku.

“Może i masz rację, jednak nie odpalisz VS Code w terminalu!”

W 99% wyzwań, jakie stoją przed współczesnym programistą nie ma on kontaktu z sprzętem, który realnie wymaga od niego aby łączył się przy pomocy emulatora terminala, a jeśli już takie zjawisko występuje to i tak istniejące już IDE są kombajnami, które pozwalają w łatwy sposób połączyć się przez np. SSH, zachowując przy tym większość konfiguracji i rozszerzeń z hosta, jako przykład niech posłuży SSH w VSC.

Wystarczy przypomnieć sobie, kiedy realnie ostatni raz wystąpiła potrzeb, aby korzystać z urządzenia, które nie pozwala ci podpiąć się przy pomocy VSC z wtyczką dla SSH - dla mnie było to prawie rok temu kiedy musiałem pracować z AI on the edge. Jeśli komuś zdarza się to faktycznie przynajmniej raz w tygodniu w takim przypadku vim może być realną alternatywą.

“Ale vim jest minimalistyczny!!!!11!one!”

Zdefiniuj minimalizm i czy jest nim instalowanie kolejnego runtime’a języka, którego realnie nie użyjesz, na ile też minimalizmem jest instalacja miliona wtyczek, by doprowadzić swój edytor prawie że do stanu w jakim domyślnie dostajemy VS code. Początkowa wersja edytora jest faktycznie minimalistyczna, żeby nie powiedzieć pusta i prymitywna. Do tego społeczność i maintainerzy projektów pokroju vima nie słyszeli nigdy o czymś takim jak dobre domyślne ustawienia, co także dokłada nam pracy w konfiguracji.

Minimalizm w kontekście vima jest co najwyżej buzzwordem i nie ma znaczenia w świecie, gdzie współczesnym komputerom nie brakuje:

• mocy obliczeniowej,
• wyświetlacza z możliwościami większymi niż czarno-białe ASCI,
• miejsca na dysku.

W tej chwili piszę ten tekst z komputera, który ma tylko 256 GiB przestrzeni dyskowej i te 250 MiB, które zajmuje VSC wcale nie boli.

“(zrezygnowany) masz rację, co mogę w takim razie zmienić?”

Jeśli miałbym podać ci tylko i wyłącznie jedną rzecz, którą warto zmienić by odczuć różnicę w korzystaniu praktycznie z każdego typu softu będzie to klawiatura. Na rynku jest wiele firm, które oferują klawiatury korzystające z QMK (np. Keychron albo NuPhy). Dzięki temu będziesz w stanie przeprogamować ją w podoby sposób jak ja.

Jeśli nie chcesz rezygnować z vimowego sposobu poruszania się a zarazem chcesz mieć możliwość korzystania z nowoczesnego IDE, dostępne są przeróżne wtyczki, które umożliwiają dodanie trybu vima, z całym wachlarzem vimowych modyfikatorów, trybów, etc.

Czy jest gdzieś jeszcze miejsce dla vima?

Oczywiście! Mimo wszystko znajdzie się czasem potrzeba, na użycie prostego terminalowego edytora tekstu, gdy chcesz na szybko przerobić jakiś config na zdalnej maszynie czy też pracujesz z ARMem, którego moc obliczeniowa niewiele wyprzedza mikrofalę.

Vim mimo wszystko zawiera w sobie dużo mniej szumu informacyjnego i faktycznie ma prosty interfejs, być może może dobrze służyć jako distraction-free edytor tekstu, choć na to też mainstream’owe IDE znalazły sposób (np. Zen mode w VSC).

Kwestionuję jedynie używanie vima do pisania softu, na współczesnych maszynach z ich obecnymi możliwościami, w tym celu istnieją po prostu lepsze opcje.

Podsumowanie

Mogłem w całym powyższym artykule reprezentować postawę wielkiego antyfana vima, jednak prawda jest zgoła inna - uważam, że vim to też narzędzie i na pewno ma swoją niszę. Nie odradzam nikomu aby zmieniał teraz soft z jakiego korzysta, jedynie proszę serdecznie każdego vimiarza, którzy to przeczytał o trochę skruchy i zmianę argumentacji - nie należysz do elity, a Twój ulubiony program to co najwyżej suboptymalne rozwiązanie.

Skupiając się na kilku mniejszych zaletach nie zauważasz wielu miejsc gdzie możesz odnaleźć prawdziwy endgame, który realnie przyspieszy i ułatwi waszą pracę. Nie bój się nowoczesnych narzędzi i ich pełnego pakietu funkcjonalności - ma on za zadanie ułatwić Twoją pracę, a nie zapchać dysk niepotrzebną treścią.

słowniczek skrótów

IDE - Integrated Developer Environment edytor kodu zintegrowany z innymi, niezbędny dla programisty narzędziami, takimi jak debugger, okno terminala, etc.

VSC, VS code - Visual Studio Code, otwarto-źrdłowe IDE.

vim, neovim - odnoszę się do edytora vim i wszystkich pokrewnych, np. forków takich jak neovim, przodków jak vi, i ogólnie szeroko pojętej rodziny edytorów.

edge AI - AI na urządzeniach końcowych, często z pogranicza embedded, np. kamera + mikroprocesor obsługujący przetwarzanie obrazu.

przydatne linki

• SCSBAF40, projekt mojej prywatnej klawiatury
• Colemak, ergonomiczny układ klawiatury
• vim mode dla VS Code